Van Gend En Loos



‘Vandaag besteld, is morgen in huis’, dat is tegenwoordig heel gewoon. Maar vroeger ging het toch écht anders. Hiervoor duiken we de geschiedenis van Van Gend & Loos in, we bezoeken de (vaste) tentoonstelling in het Openluchtmuseum in Arnhem.

Vanaf 1796 verzorgt Van Gend & Loos personenvervoer per koets. Maar na 1850 nemen de klanten liever een comfortabele trein dan een hotsen botsende diligence (door paarden getrokken post- of reiswagen). Het bedrijf stapt over op goederenoverslag van spoor- naar wegvervoer.

Ze groeien hard en tijdens de aanleg van de spoorlijn Dordrecht-Elst wordt in Tiel een loods gebouwd, die vandaag de dag te bewonderen is in het museum. In 1911 krijgt de loods een uitbreiding aan de oostkant en in 1933 aan de westkant. De overkapping volgt in 1949. Voor zijn tijd is de loods erg efficiënt. Er worden enorme hoeveelheden fruit, fietsen, klompen, conserven, elektrische apparaten en pakketjes van particulieren overgeslagen. Al kan de efficiency natuurlijk niet tippen aan de huidige tijd, waarbij in sommige webwinkels iedere halve seconde een pakketje de deur uitgaat.

In 1914 koopt Van Gend & Loos de eerste vrachtauto, een De Dion-Bouton. Dit is nodig, want het leger eist bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog veel paarden op. In de jaren twintig volgen T-Fords en andere vrachtauto’s. Met de komst van de auto worden na een eeuw van spoorwegbouw weer verharde wegen aangelegd. Zelfs de Spoorwegen gaan als Algemene Transport Onderneming met autobussen de straat op. De combinatie ATO-Van Gend & Loos heeft honderden vrachtauto’s en autobussen in gebruik.

Toch blijft het paard onmisbaar. Hebben vrachtwagens problemen met vorst, paarden lopen altijd. Pas als zij traag en duur worden, worden ze afgeschaft. De Commer (een Engels bestelwagentje met schuifdeur) wordt vanaf 1959 hét gezicht van het bedrijf in de stad. Voor op de autoweg worden dat DAF’s. Na 1984 verdwijnt het railtransport en rijdt Van Gend & Loos nog uitsluitend met vrachtauto’s.

Al snel na de oprichting in 1796 bestrijkt Van Gend & Loos de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden. Als België zich in 1830 afsplitst, blijft Van Gend & Loos in beide landen actief. Tijdens de Eerste Wereldoorlog worden ze een Nederlands bedrijf, dat het hoofdkantoor uiteindelijk vestigt in Utrecht. Na 1945 opent de firma hulptransporten op Praag, gevolgd door lijndiensten op vele Europese landen. En breidt in de zeventiger jaren verder uit naar VS, Japan en Midden Oosten. Door verdere Europese integratie blijkt Van Gend & loos internationaal te klein. In 1986 volgt een fusie met rederij Nedlloyd. Beide firma’s gaan in 1999 op in Dalsey, Hillbom & Lynn, een dochteronderneming van de Deutshe Post. In 2003 wordt de naam Van Gend & Loos vervangen door DHL.

De loods werd in 2007 in het museum geplaatst en geeft en uitgebreid beeld van Van Gend & Loos door de jaren heen. De schaalmodellen zullen voor velen een bron van herkenning zijn!